Na rynku usług prawnych ciągle pojawiają się nowości. Nowe narzędzie do analizy dokumentów. Nowy sposób rozliczania się z klientem. Nowa platforma, na której klienci szukają prawnika. Nowa usługa, o którą jeszcze rok temu nikt nie pytał. Część tych pomysłów za kilka lat będzie oczywistością. Część zniknie bez śladu.
Śledzenie tych nowości to jedno wyzwanie, ale najtrudniejszy jest wybór. W co wejść, a co przeczekać? Kiedy jest za wcześnie, a kiedy już za późno? I jak sprawić, żeby zmiany zostały zaakceptowane przez cały zespół kancelarii?
Model dyfuzji innowacji Rogersa nie daje odpowiedzi na pytanie, który pomysł wygra. Daje coś bardziej użytecznego — mapę tego, jak nowości rozchodzą się wśród ludzi (w konsekwencji wśród przedsiębiorstw, wśród kancelarii). Od pierwszych odważnych, którzy próbują wszystkiego, po ostatnich, którzy zmienią się dopiero wtedy, gdy nie będą mieli wyjścia. Partner, który rozumie tę mapę, zyskuje dwie rzeczy. Na zewnątrz — lepiej czyta rynek i trafniej wybiera, w co inwestować. Do wewnątrz — wprowadza zmiany tak, żeby się przyjęły.
Od pierwszych do ostatnich
Rogers zauważył, że w każdej społeczności — wśród rolników, lekarzy, firm, a także prawników — nowość przyjmuje się w tej samej kolejności.
Na początku jest garstka innowatorów (ok. 2,5%). To ciekawscy, którzy testują z pasji i godzą się z tym, że wiele prób skończy się niczym. Za nimi idą wcześni naśladowcy (ok. 13,5%) — też szybcy, ale rozważni, a przede wszystkim słuchani przez innych. Dopiero ich przykład otwiera drogę wczesnej większości (ok. 34%): pragmatykom, którzy chcą zobaczyć, że coś działa u kogoś podobnego do nich. Potem przychodzi późna większość (ok. 34%) — sceptycy, którzy zmieniają się, gdy nowość staje się normą, a jej brak zaczyna kosztować. Na końcu są maruderzy (ok. 16%), wierni temu, co znane. Czasem do samego końca.
Na wykresie układa się to w dzwon. Jego najważniejsza część leży pośrodku. Zmiana staje się trwała dopiero wtedy, gdy przejmie ją wczesna większość.
Każda z tych grup wskazuje partnerowi coś innego. Pierwsi pokazują, co się rodzi. Wcześni naśladowcy — co ma szansę przetrwać. Środek — co już stało się standardem. Ostatni — jak długo stare rozwiązanie będzie jeszcze żyć obok nowego. Ta sama krzywa działa na rynku i w zespole. Dlatego daje dwie korzyści naraz.
Korzyść pierwsza: lepsze czytanie rynku
Obserwowanie rynku to w wielu kancelariach zajęcie „przy okazji”. Konferencja, artykuł, rozmowa z kolegą z innej kancelarii, pytanie klienta. Z takich okruchów trudno złożyć obraz. Tymczasem to właśnie na rynku — u innych kancelarii, u klientów, u dostawców technologii — rodzą się rozwiązania, które za kilka lat zdecydują o pozycji Twojej firmy.
Krzywa Rogersa porządkuje te obserwacje, bo przy każdej nowości pozwala zadać to samo pytanie: kto już z tego korzysta?
Jeśli tylko innowatorzy, jesteśmy na początku drogi. Rozwiązanie jest niedojrzałe, drogie, często się zmienia. Wejście w tym momencie to inwestycja w naukę i w wizerunek pioniera — ale też ryzyko, że pomysł zgaśnie. Jeśli nowość przejmują już wcześni naśladowcy, czyli kancelarie, na które inni się oglądają, to sygnał, że warto przyjrzeć się jej poważnie. To zwykle najlepszy moment na decyzję: jest już dowód, a jeszcze nie ma tłoku. Jeśli korzysta z niej większość, wybór przestaje być strategiczny. Kancelaria, która wchodzi wtedy, nie zdobywa przewagi. Nadrabia zaległości.
Sprawy frankowe przeszły taką drogę — od ciekawostki do codzienności. Podobną przechodziły portale dla klientów, wynagrodzenia godzinowe, programy do zarządzania kancelarią, CRM, elektroniczny obieg dokumentów i wiele wiele innych. Dziś po krzywej przesuwa się sztuczna inteligencja.
Szczególnej uwagi wymaga moment między wczesnymi naśladowcami a wczesną większością. Wiele nowości właśnie tam traci impet: entuzjaści już są, pragmatycy jeszcze nie przyszli. Geoffrey Moore nazwał tę szczelinę „przepaścią”. To chwila, w której najłatwiej o błąd w obie strony — przecenić modny trend albo przedwcześnie skreślić coś, co za dwa lata będzie standardem.
Krzywa działa także po stronie klientów. Klient, który w swojej branży należy do wczesnych naśladowców, szybciej zacznie oczekiwać od kancelarii nowych form i obszarów współpracy. Klient z późnej większości doceni raczej przewidywalność i to, co sprawdzone. Wiedza o tym, gdzie na krzywej stoją Twoi kluczowi klienci, podpowiada, jak szybko kancelaria powinna się zmieniać.
Które nowości wybrać?
Nie każdy pomysł, który się urodził, ma szansę dojść do środka krzywej. Rogers wskazał pięć cech, które przesądzają o tym, jak szybko nowość się rozejdzie. Warto przyłożyć je do każdego obserwowanego rozwiązania, zanim kancelaria w nie zainwestuje:
- wyraźna korzyść — czy nowość jest wyraźnie lepsza od tego, co jest dziś?
- zgodność — czy pasuje do tego, jak pracują prawnicy i czego oczekują klienci?
- prostota — czy da się zacząć bez czterdziestostronicowej instrukcji?
- możliwość wypróbowania — czy można ją przetestować na małą skalę, bez dużego zobowiązania?
- widoczność efektów — czy inni zobaczą, że działa?
Nowość, która spełnia większość tych warunków, przyjmie się szybko — i na rynku, i w zespole. Ta, która nie spełnia żadnego, może być genialna. I mimo to utknąć.
Korzyść druga: skuteczniejsze zmiany w kancelarii
Ta sama krzywa działa w zespole kancelarii. W kancelarii zatrudniającej 25 osób to mniej więcej jedna osoba, która już sama coś testuje. Trzy–cztery, które chętnie spróbują. Ośmioro pragmatyków. Drugie tyle sceptyków. I trzy–cztery osoby, które najchętniej niczego by nie zmieniały. Być może u prawników proporcje procentowe wyglądają inaczej, ponieważ prawnicy są z natury ostrożni i sceptyczni (to wiedza z badań nad osobowością prawników).
Mimo to zmiany wprowadza się często tak, jakby zespół był jednolity. Decyzja na spotkaniu partnerów, mail do wszystkich, szkolenie, termin. Można to nazwać „wdrożeniem przez megafon”. Komunikat trafia do całej krzywej jednocześnie, a każda grupa reaguje po swojemu. Pierwsi wiedzieli o wszystkim wcześniej i już się nudzą. Środek czeka, aż zobaczy efekty. Ostatni czekają, aż temat ucichnie. Po kwartale nowe narzędzie żyje u dwóch, trzech osób, a partner dochodzi do wniosku, że „zespół nie jest gotowy”.
Tymczasem zespół zachował się dokładnie tak, jak przewiduje model.
Rogers podpowiada inną drogę. Zaczyna się od pierwszych — ale nie od najgłośniejszych entuzjastów, tylko od osób, których zdanie liczy się dla innych. Prawniczki, do której koledzy przychodzą po radę. Lidera zespołu, którego sposób pracy inni podpatrują. To im warto dać pilotaż: ograniczony, z prawem do błędu i z czasem na naukę.
Potem trzeba pozwolić, żeby efekty zobaczył środek zespołu. Nie na slajdzie, tylko na konkretnej sprawie, w zaoszczędzonych godzinach, w rozmowie przy kawie. Pragmatycy dają się przekonać, gdy widzą, że działa to u kogoś takiego jak oni.
Dla późnej większości nowość musi stać się standardem: procedurą, szablonem, elementem oceny pracy. A ostatni? Na początku nie warto ich przekonywać na siłę — to najdroższa i najmniej skuteczna inwestycja energii. Ich czas przychodzi na końcu, gdy stare rozwiązanie po prostu przestaje być dostępne.
Taka kolejność dobrze uzupełnia model ADKAR. ADKAR opisuje drogę jednej osoby przez zmianę. Rogers mówi, w jakiej kolejności tę drogę przejdą kolejni ludzie — i od kogo zacząć.
Jak Twoja kancelaria korzysta z krzywej?
Policz, ile z tych zdań pasuje do Twojej kancelarii:
- regularnie obserwujemy nowości na rynku,
- wiemy, z czego korzystają kancelarie, na które inni się oglądają,
- o inwestycjach w nowości decydujemy według jasnych kryteriów,
- śledzimy nowe potrzeby klientów i odpowiadamy na nie nowymi usługami,
- nowe narzędzia najpierw testujemy w małej grupie,
- wiemy, kto w zespole pociąga innych przy zmianach,
- efekty pilotażu pokazujemy całemu zespołowi,
- na najbardziej sceptycznych przychodzi czas na końcu wdrożenia.
Cztery lub więcej? Kancelaria jest na bieżąco z trendami rynkowymi, a może je wyprzedza. Mniej? Warto to zmienić.
Skąd ten model
Everett M. Rogers, amerykański socjolog, opisał model w 1962 r. w książce „Diffusion of Innovations”. Zebrał w niej wyniki kilkuset badań — od rolników przyjmujących nowe odmiany kukurydzy po lekarzy sięgających po nowy lek. Książka doczekała się pięciu wydań, a model stał się jednym z podstawowych narzędzi marketingu i zarządzania zmianą.
Dla kancelarii jego wartość jest prosta. Zamienia pytanie „czy ludzie przyjmą tę zmianę?” na pytanie „kto przyjmie ją pierwszy — i jak sprawić, żeby inni to zobaczyli?”.
Miłego zarządzania!
________________________________
Wszystkie modele cyklu zebrałem w bezpłatnym e-booku „Zarządzanie dla prawników”. Możesz go pobrać tutaj.
________________________________
Jeżeli czytając ten tekst miałeś/miałaś wrażenie, że dotyka on realnych wyzwań Twojej kancelarii, zapraszam do kontaktu.
________________________________
Cykl „Zarządzanie dla prawników” tworzę, aby wspierać prawników w lepszym rozumieniu funkcjonowania ich kancelarii. Pokazywane tu modele porządkują myślenie, ułatwiają diagnozę wyzwań i pomagają partnerom podejmować trafniejsze decyzje.
________________________________
Pozostałe artykuły z cyklu „Zarządzanie dla prawników”:
- Model X i Y McGregora: ile zaufania, a ile kontroli w zarządzaniu kancelarią?
- MODEL HERZBERGA — Motywacja prawników — Jak wyzwalać wewnętrzną motywację prawników?
- MODEL TUCKMANA — Rozwój zespołu — Jak przyspieszać dojrzewanie zespołu w kancelarii?
- MODEL DEMINGA — Usprawnienia działań — Jak stale doskonalić funkcjonowanie kancelarii?
- MODEL HERSEYA–BLANCHARDA — Delegowanie zadań — Jak delegować tak, żeby ludzie rośli, a nie odchodzili?
- MODEL GREINERA — Skalowanie organizacji — Jak dostosować zarządzanie do fazy rozwoju?
- MODEL BURCHA — Nabywanie umiejętności — Jak przyspieszyć uczenie się i rozwój kancelarii? (pobierz ebook)
- MODEL ADKAR — Wdrażanie zmian — Jak skutecznie wprowadzać zmiany w kancelarii?
- MODEL BCG — Portfel usług — Jak decydować o rozwoju i wygaszaniu usług? (pobierz ebook)
- MODEL CMMI — Dojrzałość kancelarii — Jak wprowadzić i utrzymać rejestrację czasu pracy? (pobierz ebook)
- MODEL MOORE’A — Koło konfliktu Moore’a: jak rozwiązać (prawie) każdy konflikt w kancelarii? (pobierz ebook)
- USP i propozycja wartości — Przewaga konkurencyjna — Jak budować przewagę konkurencyjną kancelarii? (pobierz ebook)
- MODEL CAMERONA I QUINNA — Kultura organizacyjna — Dlaczego kultura organizacyjna zjada strategię na śniadanie? (pobierz ebook)
- METODA OKR — Realizacja celów — Jak w codzienności nie zgubić celów kancelarii? (pobierz ebook)
- MACIERZ ANSOFFA — Strategie wzrostu — Którą z czterech dróg wzrostu wybrać dla kancelarii?
- MODEL PORTERA — Pięć sił konkurencji — Jak ocenić, gdzie kancelaria naprawdę konkuruje?
- ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE: Od zarządzania intuicyjnego do strategicznego. Jak zapanować nad złożonością?
